De transistor als schakelaar is een van de meest fundamentele schakelingen in de elektronica. Niet spectaculair, maar onmisbaar. Met een klein stuursignaal — van een microcontroller, een sensor of een ander laagvermogencircuit — schakel je een hogere stroom of spanning.
Hoe werkt een NPN-transistor als schakelaar?
Een NPN-transistor heeft drie aansluitingen: basis (B), collector (C) en emitter (E). Zodra de spanning op de basis hoog genoeg is — typisch 0,6 tot 0,7 V boven de emitter — begint de transistor te geleiden.
- Afgesloten (cut-off): geen basisstroom, geen collectorstroom.
- Verzadigd (saturation): voldoende basisstroom, maximale collectorstroom.
BC547: de alledaagse keuze
De BC547B is een van de meest gebruikte NPN-transistors in hobbyprojecten.
| Parameter | Waarde |
|---|---|
| Maximale collectorstroom | 100 mA |
| Maximale collector-emitterspanning | 45 V |
| hFE bij datasheetcondities | minimaal 200 bij VCE = 5 V en IC = 2 mA |
| Pakket | TO-92 |
KSC1845: hogere spanning, maar lagere stroomgrens
De KSC1845 is primair gespecificeerd als laagruis-audioversterker. Zijn VCEO van 120 V is hoger dan die van de BC547B, maar de absolute collectorstroomgrens is met 50 mA juist lager. Hij is dus niet automatisch geschikt voor meer stroom of voor relaisaansturing.
| Parameter | Waarde |
|---|---|
| Maximale collectorstroom | 50 mA (absolute maximum) |
| Maximale collector-emitterspanning | 120 V |
| hFE2 | 300–600 bij VCE = 6 V en IC = 1 mA |
| Pakket en pinout | TO-92; 1 Emitter, 2 Collector, 3 Basis |
Vergelijking
| Vergelijking | BC547B | KSC1845 |
|---|---|---|
| Max. collectorstroom | 100 mA | 50 mA (absolute maximum) |
| Max. spanning (VCEO) | 45 V | 120 V |
| hFE bij datasheetcondities | minimaal 200 bij 5 V / 2 mA | hFE2: 300–600 bij 6 V / 1 mA |
| Primaire toepassing | laagspanning en algemene signaalschakeling | laagruis-audio, hogere spanning |
| Pinout | C-B-E | E-C-B |
BC547B of KSC1845 als schakelaar? Begin niet bij alleen de maximale spanning. Controleer de collectorstroom, collector-emitterspanning en dissipatie bij de echte belasting; gegarandeerde waarden bij het werkpunt; benodigde basisstroom en driverlimieten; VCE(sat) bij de datasheetcondities; temperatuur, pulsduur en duty-cycle; en het pinout van het exacte fabrikanttype. Kies bij een inductieve last een vrijloop- of clampoplossing op basis van spoelstroom, energie, spanning en schakelfrequentie.
Praktische aandachtspunten
- Basisweerstand niet vergeten. Stuur nooit een transistorbasis rechtstreeks aan zonder serieweerstand.
- Vrijloopdiode bij inductieve lasten. Schakel je een relais of motor? Kies een passende vrijloop- of clampoplossing op basis van spoelstroom, energie, spanning en schakelfrequentie.
- Controleer je hFE bij het werkpunt. De hFE varieert met collectorstroom en temperatuur.
